اخبار, پاشنده

روش های مقابله با خشکسالی در گیاهان(بخش اول)

مزارع

مقابله با گرما زدگی و خشکسالی در گیاهان

خورشید، گرمای حاصله از زمین یا ژئو ترمال، آتش و گاهی حرارت ناشی از ‏متابولیسم گیاهی را به عنوان منابع گرمایی می شناسند. در ۲۲% از ‏نواحی خشک زمین حداکثر دمای بالای ۴۰ درجه سانتی گراد قابل تصورمی باشد. حداکثر دمایی که تا کنون در ‏مناطق خشک ثبت و گزارش شده در صحرا هائی نظیر شمال آفریقا، مکزیک، هند و آمریکا و بخشی از ‏کویر ایران که دمای حدود ۶۰ درجه سانتی گراد گزارش گردیده است. این دما برای گیاهچه هایی که در سطح زمین در حال رشد هستند و پوشش گیاهی آنها کامل نشده و ‏گیاهانی که دارای تیپ روزت یا بالشتکی هستند خطرناک است.

انواع گیاهان و واکنش در برابر گرما

در یک تقسیم بندی کلی ‏، گیاهان را به ۳ دسته : سرما دوست ، گرما دوست و حد واسط تقسیم بندی می کنند‎. در زمان وقوع تنش گرما وجود آب در بافت های گیاهی خیلی مهم است و به دو دلیل عمده با از دست دادن آب، ‏تحمل به گرما در گیاه کم می شود‏‎ :‎

‏۱‏‎- ‎غالباً وقتی گیاه آب را از دست می دهد یا در حال خواب است و به سمت غیر فعال شدن می رود و یا از طریق ‏مکانیزم تنظیم اسمزی و برخی ترکیبات محافظت کننده از اجزای سلولی محافظت می شود خسارت کمتری می ‏بیند‎.‎
‏۲‏‎-‎وقتی بافت های گیاه آب دارد غشاءهای و اجزا ء سلول در حال فعالیت هستند و گرما باعث اختلال در فعالیت ‏هایشان می شود، ارگانیسم های آبگیری شده بیشترین مقاومت را دارند. بافت هایی که آبگیری شده اند مثل دانه ‏های گرده، بذر ها و برخی گلسنگ ها تا ۱۴۰ درجه ‎را تحمل می کنند‎ .‎
در اغلب مطالعات سعی می شود که دمای برگ ذکر شود چون دقیق تر است. از دمای ۴۰ ‏‎ ‎به بالا فتوسنتز ‏برگ صفر می شود.

خشکسالی

عوامل تاثیر گذار بر تحمل گیاه به گرما

عوامل مختلف بر تحمل گیاه به گرما مؤثر است. بطور کلی دمایی که سبب بروز خسارت در گیاه می شود بسته به ‏نوع گیاه و منطقه تکامل گیاه متفاوت است. گیاهانی که در نواحی گرم تکامل یافته اند تحمل به گرمای بیشتری ‏نسبت به گیاهان تکامل یافته در مناطق سرد دارند. در نواحی تروپیک به دلیل رطوبت نسبی بالاتر و دمای نسبتاً ‏یکنواخت و کمتر بودن حداکثر دما، میزان حداقل حداکثر تحمل در گیاهان تروپیک کمتر از نواحی شبه تروپیک می ‏باشد. کمترین میزان تحمل به گرما در گیاهان آبزی وجود دارد. با افزایش ارتفاع هم تحمل به گرما در گیاهان ‏کاهش پیدا می کند‎ .‎
در اغلب موارد دمای گیاه بالاتر از دمای محیط است. اگر منبع گرما را خورشید در نظر بگیریم ۵% انرژی ‏صرف فرآیندهای بیوشیمیایی می شود. برای اینکه گیاه تنش گرما نداشته باشد باید انرژی خروجی با ورودی برابر ‏باشد و اگر گیاه نتواند این انرژی ورودی را خارج کند دما تا‏ ‎۱۰۰ درجه ‎هم افزایش می یابد.

اثرات تنش گرما بر گیاه

خسارت اولیه به صورت مستقیم در گیاه بروز می کند اثرات این تنش بسیار سریع و در حد چند ثانیه تا حداکثر ‏‏۳۰ دقیقه در گیاه ظاهر می شود. بارزترین مشخصه آن اختلال درجریان سیتوپلاسمی و اختلال در فعالیت ‏پروتوپلاسم و غشاء سلولی می باشد به عنوان مثال در توتون مشاهده شده که وقتی گیاه در دمای ‎۴۷.۵ درجهحتی ‏به مدت ۲ دقیقه قرار گرفت، نشت الکترولیت ها از سلول های برگ شروع شده و با افزایش دما نشت الکترولیکی ‏بیشتر شده و در دوره بازیافت توانایی سلول ها برای جذب این مواد کاهش یافته است. در بعضی گیاهان وقتی بذر ‏ها در مرحله آبنوشی در معرض تنش گرما قرار می گیرند ‎نشت اسیدهای آمینه مشاهده شد. ‏نشت الکترولیت ها در وهله اول به اختلال در غشاء سلولی برمی گردد‎.‎

برای خواندن ادامه این مطلب به بخش دوم مراجعه کنید(بر روی کلمه بخش دوم کلیک کنید).

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید