اتصالات, اخبار, لوله

سیستمهای آبیاری تحت فشار(بخش اول)

آبیاری

مقدمه

کشور ایران از لحاظ موقعیت استراتژیکی و آب و هوایی یکی از کشورهای بی نظیر در کره زمین است با وسعتی برابر ۱۶۴۸۰۰۰ کیلومتر مربع از شمال تا جنوب و از شرق تا غرب دارای آب و هوای متغیر با اقلیم های گوناگون است. در کشوری با این همه نعمات خدادای، نبایستی فقر یافت شود. در حالیکه معضلات اجتماعی امروز ناشی از عدم بکار گیری نیروها در استفاده از این نعمات می باشد. در این مطلب با سر فصل های زیر آشنا می شوید:

  • آبیاری قطره ای
  • طرز کار کلی سیسم قطره ای
  • محاسن آبیاری قطره ای
  • معایب آبیاری قطرهای
  • معرفی سیستم آبیاری قطره ای
  • انواع آرایش قطره چکانها و سطح خیس شده
  • آبیاری بارانی

از ۸۸ میلیارد متر مکعب آب که هر ساله بهره‌برداری می شود حدود ۸۳  میلیارد  متر مکعب آن در بخش کشاورزی استفاده می شود که متاسفانه ۶۳ میلیارد متر مکعب آن به هدر می رود. حال تعیین شد چاره کار پیشگیری از به هدر رفتن آب است. تلفات اصلی اغلب در درون مزرعه است که ۷۰ تا ۹۰ درصد تلفات آب را شامل می شود .
دستیابی به راندمان آبیاری بارانی تا راندمان ۷۰ درصد و راندمان آبیاری قطره ای تا ۹۵ درصد است، یعنی در سیستم آبیاری بارانی تا ۲۰ درصد و در سیستم  آبیاری قطره ای تا ۵ درصد آب هدر می شود، در حالیکه آبیاری مزارع به شیوه سطحی حتی با انجام هزینه های بالا و تسطیح  اراضی  راندمان آبیاری از ۵۰ درصد تجاوز نمی کند و در وضعیت سنتی که اغلب اراضی کشور ما بهمین ترتیب آبیاری می شود حتی کمتر از ۳۵ درصد می باشد. این به این معنی است که اگر از شیوه های آبیاری بارانی و قطره ای استفاده نکنیم ۶۵ درصد آب مزارع اتلاف می شود و با  احتساب آب به هدر رفته در کانالهای انتقال میزان تلفات از ۷۵ درصد  تجاوز  نمی کند. بنابراین با استفاده از سیستمهای آبیاری تحت فشار می توان از هدر رفتن آب پیشگیری کرد و به  یک  رشد اقتصادی که بر طبق آن می توان به یک توسعه پایدار اقتصادی، اجتماعی دست یافت.

آبیاری قطره ای

آبیاری قطره ای عبارتست از پخش آهسته آب بر سطح یا زیر خاک به صورت قطرات مجزا، پیوسته، جریان باریک یا اسپری ریز از طریق  قطره چکانها یی که در طول خط انتقال آب قرار دارند . آبیاری قطره ای دارای روشها و مفاهیم متعددی مانند آبیاری دریپ، آبیاری زیر بستری، آبیاری فواره ای و آبیاری اسپری است.

انواع سیستم های قطره ای

آبیاری دریپ :
پخش آهسته آب برسطح خاک به شکل قطرات مجزا یا پیوسته، یا جریانهای باریک از حفره های ریز آبیاری دریپ نام دارد. در اغلب موارد آبیاری دریپ و آبیاری تریکل ( قطره ای ) مترادف همدیگر به کار می روند.

آبیاری زیر بستری :
قسمت آهسته آب در زیر سطح خاک از قطره چکانهایی با دبی در حدود آبیاری دریپ، آبیاری زیر بستر نام دارد. این شیوه با آبیاری زیر زمینی رایج که در آن ناحیه ریشه گیاه با کنترل سطح ایستایی آبیاری می شود متمایز است و نبایستی اشتباه گرفته شود.

آبیاری فواره ای ( بابلر ) :
پخش آب بر سطح خاک به شکل جریان باریک یا فواره از سوراخی با دبی بیشتر از آبدهی آبیاری دریپ یا زیر بستری ولی به طور معمول کمتر از ۱ گالن بر دقیقه، آبیاری فواره ای نامیده می شود. دبی قطره چکان در این آبیاری از سرعت نفوذ نهایی خاک زیادتر است و احداث یک حوضچه برای نگهداری یا کنترل پخش آب الزامی می باشد.

آبیاری اسپری :
پخش آب به واسطه ی یک اسپری یا مه پاش کوچک بر سطح خاک به آبیاری اسپری معروف است. در این شیوه هوا در پخش آب نقش مهمی را بعهده دارد در حالیکه در شیوه های دریپ، فواره ای و زیر بستری، خاک عامل اصلی به حساب می آید.

نحوه عملکرد سیستم قطره ای:

در آبیاری قطره ای آب از یک شبکه لوله کم فشار به شکل یک الگوی از قبل مشخص شده، پخش می شود. وسیله خروج آب به خاک « قطره چکان « نام دارد. قطره چکانها به وسیله ی یک نازل باریک یا مسیر جریان طویل، فشار موجود در شبکه لوله را کم میکند و باعث کم شدن دبی تخلیه تا حدود لیتر بر ساعت می شوند.
آب پس از خروج از قطره چکان به وسیله ی نیروهای کاپیلارتی و ثقل در نیمرخ خاک جریان می یابد، لذا سطحی که باز طریق هر قطره چکان خیس می شود با عوامل محدود کننده جریان افقی آب محدود می گردد. در سیستم های قطره ای دور آبیاری یک روز و حتی در صورت احتیاج کمتر امکان پذیر است.
برای درختان و تاکها که گیاهانی دائمی با فاصله زیاد از همدیگر می باشند، قطره چکانها به صورت واحد های ساخته شده جدا بوده و به وسیله ی یک زایده به خط انتقال آب متداول به « لوله فرعی قطره جکان « ، « شیلنگ لوله فرعی « یا « لوله فرعی « متصل می شوند.
بعضی قطره چکانها به شکل لوله های اسپاگتی شکل بوده و چند خروجی دارند. این عمل برای افزایش سطح خیس شده با حداقل افزایش در هزینه است. برای گیاهان ردیفی کمتر دائمی مثل گوجه فرنگی، نیشکر و توت فرنگی لوله فرعی و قطره چکانها را با هم به شکل یک واحد قابل جدا ساختن تولید می کنند که یا سوراخهایی به اصله های ۹ تا ۳۶ اینچ دارند مثل لوله دو محفظه ای و یا دیواره های متخلخلی دارند که آب ار آنها به خارج تراوش می نماید. در هر دو مدل سیستم قطره ای، لوله های فرعی به خط انتقال آب مرسوم به « مانفولد « متصل می شوند.

برای اطلاعات بیشتر به بخش دوم مراجعه کنید.

دیدگاهتان را بنویسید