اتصالات, اخبار, لوله

انتقال گاز طبیعی با تکنولوژی نوین

انتقال گاز طبیعی

انتقال گاز به نقاط دوردست، همواره با مشکلات زیادی رو به رو بوده است. امروزه فناوری ال.ان.جی به عنوان راهکاری بسیار اقتصادی و قابل اطمینان در این زمینه مطرح است، ولی پیشرفت‌های اخیر در زمینه استفاده از سایر فناوری‌ها نیز موجب شده است که استفاده از شیوه هایی نظیر CNG (گاز طبیعی فشرده شده) و هیدرات هم به عنوان راه حلی برای انتقال گاز به مناطق طولانی مطرح شوند.
بدون شک گاز طبیعی منبع اصلی تامین انرژی در قرن جدید است. امروزه فناوری های زیادی برای استحصال، انتقال و به کارگیری از منابع گازی رشد یافته اند. پیشرفت سریع صنعت گاز نیز از فناوری های مهمی تأثیر پذیرفته است که از اواسط قرن بیستم مطرح شده اند. انتقال گاز طبیعی به واسطه ماهیت گازی آن با سختی روبه رو است و حتی استفاده از ساده ترین شیوه انتقال یعنی خطوط لوله در فواصل طولانی با معضلات بسیاری روبه رو می شود. با توجه به توانایی های موجود فناوری برای انتقال گاز به مناطق دوردست، شیوه ال.ان.جی یا گاز طبیعی مایع شده به عنوان یک شیوه اقتصادی، توانسته است دشواری حمل گاز را تا حد بسیاری برطرف سازد. بعضی از کارشناسان تبدیل گاز به فرآورده های مایع (GTL) را نیز راهکاری مناسب برای انتقال گاز به بازارهای دوردست بیان می کنند، زیرا معتقدند با این که هنوز فناوری یا تبدیل گاز به فرآورده های مایع به طور گسترده مورد استفاده کشورهای دارنده گاز قرار نگرفته، ولی حمل فرآورده های مایع به بازارهای مصرف بیاندازه ساده تر و کم هزینه تر از شیوه تبدیل ال.ان.جی است.

تکنولوژی

تکنولوژی GTL

در تکنولوژی GTL، گاز طبیعی در یک رشته فعل و انفعالات شیمیایی به مایعات میان تقطیر هیدروکربوری مثل نفتا، سوخت جت، دیزل و پایه های روغنی و … تبدیل می شود. در این شیوه، گاز طبیعی اول به گازهای سنتز منوکسید کربن و هیدروژن تبدیل می شود، بعد در یک رشته واکنش های شیمیایی تحت تاثیر بستر کاتالیستی محصولات هیدروکربوری مایع که در حال حاضر دارای بازار خوبی هستند، تولید می شوند. علاوه بر آن، فرآورده های مایع گاز را به راحتی می توان در بازار مصرف به فروش رساند، اما به علت نوع ویژه تقاضای ال.ان.جی که به تاسیسات دریافت ویزه ای نیازمند است، فروش ال.ان.جی همیشه با دشواری زیادی روبه رو است. به وسیله ی هزینه های بالا برای انتقال گاز طبیعی در هر یک از تکنولوژی های گفته شده، تحقیق و پژوهش برای یافتن راهکارهای دیگر همواره ادامه دارد. اگر چه هنوز استفاده از تکنولوژی GTL در جهان گسترش زیادی نیافته، سرمایه گذاری قابل توجه کشورهای صاحب منابع گاز همانند قطر، برای استفاده از این فناوری، نشانگر توسعه و سودآوری این تکنولوژی در آینده ای نزدیک است.

پیشینه تکنولوژی GTL

تکنولوژی GTL با پیشینه بیشتر از ۷۰ سال، در مقیاس تجاری هنوز در ابتدای راه توسعه قرار دارد. تکنولوژی تبدیل گاز به فرآورده های مایع گرچه برای اغلب توسعه دهندگان عمده این تکنولوژی، مثل شل، ساسول، اکسون موبیل و سنترلیوم شناخته شده است، ولی تعداد واحدهای بزرگ تجاری در جهان در این زمینه بسیار محدود و امروزه مقدار کمی از منابع مالی موسسه های بزرگ به این کار اختصاص یافته است.
علاوه بر تکنولوژی های ال.ان.جی و GTL، تکنولوژی CNG و هیدرات نیز امکان دارد بتوانند به عنوان راهکاری مناسب و ارزان برای انتقال گاز مطرح شوند. تکنولوژی CNG ، برای انتقال گاز طبیعی در مسافت های طولانی، قابلیت مهمی به شمار می روند. CNG را می توان در کشتی های ویژه ذخیره، سپس به مقاصد مورد نظر حمل کرد. اگر چه یک کشتی حامل CNG نمی تواند گاز را به مقادیر بارگیری شده در کشتی های LNG انتقال دهد، ولی شیوه مایع سازی همچنین تبدیل دوباره به گاز در تکنولوژی CNG آسان تر و خیلی کم هزینه تر از ال.ان.جی است. ذخیره سازی گاز در کشتی های CNG به صورت نگهداری گاز در لوله های با تحمل فشار ۳۰۰۰-۱۵۰۰ پی.اس.آی و به قطر ۱۸ تا ۳۶ اینچ است.این لوله ها که به صورت افقی و عمودی در کشتی تعبیه شده اند، توانایی ذخیره سازی مقادیر زیادی گاز را در خود دارند.
برای کاهش خطرهای احتمالی، دمای این لوله‌ها در ۲۰- درجه سانتی‌گراد حفظ می‌شود. به علت فشار بالای CNG در مخازن لوله‌ای شکل، بالابودن احتمال خطر انفجار، از مشکلات اصلی عملی‌نشدن کاربرد وسیع تکنولوژی CNG در جهان است. امروزه استفاده از تکنیک های نوین در ساخت کشتی های CNG یعنی به کارگیری لوله هایی به قطر ۶ اینچ که به صورت قرقره های بزرگ درون کشتی تعبیه می شوند، پیشنهاد شده است.
این کشتی ها قابلیت ذخیره سازی بیشتری از گاز را در خود دارند. تکنولوژی CNG برای انتقال گاز مخازن آب های عمیق که انتقال گاز آنها با استفاده از خط لوله به ساحل با دشواری و هزینه بالا روبه رو است، می تواند کاربرد یابد. سادگی فرآیند تولید CNG و تکنولوژی ساده تر ساخت کشتی های حمل آن نسبت به ال.ان.جی، طرح های CNG را به عنوان گزینه ای بالقوه برای انتقال گاز مطرح کرده است. با توجه به شرایط موجود تکنولوژی CNG، استفاده از آن تنها برای انتقال گاز تا فاصله های ۲۵۰۰ مایل مطمئن به نظر می رسد. تحقیقات در زمینه استفاده از تکنولوژی CNG برای انتقال گاز طبیعی در کشورهای آمریکا و استرالیا همچنان ادامه دارد. تکنولوژی CNG در صورت کاهش دادن خطر انفجار در زمان انتقال آن، می تواند رقیبی برای تکنولوژی LNG در فواصل کوتاه تر باشد.
برای کشورهایی مانند کشور ما که دارای ذخایر عظیم گازی است، تحقیق و پیشرفت در زمینه طرح های GTL و CNG به عنوان راهکارهای نوین انتقال گاز، در تحقیق و پژوهش صنعت گاز می تواند به شمار رود. توسعه و توجه بیشتر به این تکنولوژی ها و به خصوص تکنولوژی GTL در کشور می تواند بازارهای صادراتی گاز را به همراه داشته باشد.
یکی از عوامل موثر در میزان سرمایه گذاری در بخش GTL در ایران، وجود توانمندی های فنی و مهندسی بالقوه در صنایع نفت و گاز این کشور، به لحاظ مدیریتی و فنی است. در حدود دو سوم ماشین آلات و مخازن مورد استفاده در یک واحد تولیدی GTL را در صنایع نفت و گاز ایران می توان یافت. از طرفی از نظر نیروی انسانی ماهر و متخصص، شرکت های مهندسان مشاور ایران تاکنون دو واحد تولیدی متانول و یک واحد تولیدی MTBE را بدون کمک شرکت های بیرونی به پایان رسانده اند و یا در حال تکمیل آنها هستند. به همین علت، این اعتقاد که انجام مهندسی تفصیلی پروژه های GTL در ایران با قیمتی کمتر از نصف عرف جهانی امکان پذیر است، دور از ذهن نخواهد بود. در ضمن وجود نیروی انسانی آموزش دیده در ایران می تواند هزینه های عملیاتی یک واحد تولیدی GTL را به میزان قابل ملاحظه ای در قیاس با دیگر نقاط جهان کاهش دهد. وجود مخازن عظیم گازی یکی از عوامل بنیادین در اقتصادی بودن یک طرح GTL است. برای مثال میزان گاز مورد احتیاج برای یک واحد تولیدی GTL به ظرفیت ۷۰ هزار بشکه در روز و به مدت ۲۵ سال حدود ۵/۵ تریلیون فوت مکعب است.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید